Hcr Ajans

Son bir haftalık reyting raporlarını inceledim.
Aşağıda sözünü edeceğim program en çok seyredilen 100 program arasında yayınlandığı son 5 günde 4 defa birinci olmuş ve reyting listesinin en başına oturmuş.
Ayrıca son 5 günün 3’ünde (15 Ocak Perşembe gününden sonra) ilk 100 program arasına ilk 5’e 3 programla, 2 gününde de 2 programla girmiş. İlk 5’e 2 programla girdiği günlerde de birinci olmuş.
Tüm izleyici gruplarında birinci olamadığı ve liste başını STV’de yayınlanan Tek Türkiye’ye kaptırdığı gün AB grubunda birinci olmuş. Sadece Çarşamba günü hem AB hem de tüm izleyici grubunda Yaprak Dökümü programının ardından ikinci sırada yer almış.
Show TV’de yayınlanan ‘Yemekteyiz’ programından söz ediyorum.
Bu program pek yakında tüm kanalların geleneksel programcılık anlayışlarını allak bullak edecek.

Haftanın ilk günü başlayıp Cuma günkü final bölümünde haftanın birincisinin belirlenmesiyle sona eren ve her hafta bu minval üzere sürüp edip giden program yarışmacılardan birinin 10 Bin liralık ödülü almasıyla sona eriyor.
Beş gün yayınlandığına ve toplamda 10 Bin lira ödül verildiğine göre, üstelik yarışmacılara bunun dışında programda yer almaları karşılığında ödeme yapılmadığı düşünüldüğünde, 10 Bin liralık ödülü 5 güne bölmemiz durumunda (diğer yapım maliyetleri hariç) program başı 2 Bin liralık bir giderden söz edebiliriz.
Sadece ülkemiz açısından değil, dünya televizyon tarihi açısından da bu kadar düşük maliyetle bu kadar yüksek reyting yakalamak bir ilk olsa gerek.
Hatta şunu bile söyleyebiliriz. Bölüm başı 1 Milyon liraya (eski parayla 1 trilyona) yaklaşan maliyetiyle ekranların en pahalı dizisi olan Kurtlar Vadisi dizisinin yarısına yakın reyting alan ve üstelik bunu hafta içi her gün başaran Yemekteyiz programı, yakında ekranlardaki birçok dizinin sona erdirilmesinin başlıca nedeni olacak.
Şu an ekranlarda yayınlanan onlarca dizi var. 2 Bin Lira nerde, bölüm başı en az 200 Bin liraya mal olan diziler nerde…
Pek yakında ekranları ‘Yemekteyiz’ türü programların işgal edeceğinden ve bu programı taklit etmek için yarış başlayacağından emin olabilirsiniz.
Misafirlikte ev sahibinin arkasından konuşmaya dayalı vıcık vıcık dedikodularla geçen bu program, hakikaten toplumdaki yozlaşmayı ve maskeli yüzlerle gündelik yaşamda insan ilişkilerini yürüten insan modelini çarpıcı bir şekilde yansıtıyor.
Üstelik insanlar izledikleri halde, söz programdan açıldığında “kanalları gezerken gözüme ilişti de…” bahanesine sığınıyorlar. O izlemiyor, falanca izlemiyor da, nerden reyting alıyor bu tür programlar.
Diziler çıkmazda…
Şu an 11 ulusal kanalda bu sezon 20'si yeni 65 yerli dizi yayınlanıyor. Yerli diziler, yapımcısından yönetmenine, oyuncusundan senaristine kadar ekran önünde ve arkasında yaklaşık 150 bin kişiye istihdam olanağı sağlıyor.
Araştırmaya göre, televizyon dizilerinin bölüm başına maliyeti 60 bin liradan başlayıp 500 bin liraya kadar çıkabiliyor. Buna dizilerin bölüm başına en az 300 bin TL olan reklam gelirleri ve 10 ila 70 bin YTL arasında değişen ana sponsorluk gelirleri de eklendiğinde, yıllık en az 1 milyar TL'lik (1 Katrilyonluk) bir dizi film ekonomisi ortaya çıkıyor.
Bir dizide ekran önünde ortalama 20 ila 30 oyuncu görev alırken, kamera arkasında bunun iki-üç katı bir teknik ekip bulunuyor. Stüdyoda görev alanlarla birlikte bir dizide görev alanların sayısı ortalama 60 ila 100 kişi arasında değişiyor. Bir dizinin yapımında servisçisinden çaycıya, malzemeciden kuaföre kadar onlarca farklı mesleğe mensup insan çalışıyor.
Bir dizide maliyetin yüzde 20'sini, başrol oyuncusunun ya da oyuncularının aldığı ücretler oluşturuyor. Bu da demek oluyor ki, başrol oyuncuları bölüm başına 10 ila 30 bin YTL arasında ücret alıyor. Türkiye'de en çok kazanan dizi oyuncusu unvanını elinde bulunduran Kurtlar Vadisi'nde "Polat Alemdar' rolünü oynayan Necati Şaşmaz'ın bölüm başına 75 bin lira aldığı söyleniyor.
Televizyonların prime time'larının yüzde 80'ini diziler işgal ederken, prime time'daki reklam gelirleri ise televizyonların kazancının yüzde 70-80'ini oluşturuyor. En çok izlenen dizilerin 30 saniyelik reklam spotu 6-7 bin dolar. Medya Takip Merkezi'nin 4–10 Ağustos 2008 tarihinde yaptığı bir çalışmaya da yer verilen araştırmaya göre, en çok reklam alan program tipleri arasında yerli dizilerin ezici bir üstünlüğü bulunuyor.
Dizi mekânlarının günlük kirası 350 YTL'den başlıyor ve 6 bin dolara kadar çıkıyor. Kimi zaman bir dizinin bir bölümünde 20 ayrı mekân kullanılıyor.
Yemekteyiz programında yapımcıların evlerinin çekim mekânı olarak kullanıldığı düşünüldüğünde bu gideri de bedavaya getirdikleri görülüyor. Üstelik çekimleri en az 8 saat süren her bir bölüm için yarışmacının evinden kullanılan yüksek aydınlatma için gerekli olan enerji maliyeti hariç. J
Televizyon kanalları yapımcılar için reytinge dayalı bir ödül mekanizması da oluşturdu. Yapımcılar dizilerinin her bölümü için kanallardan 160 bin YTL ile 350 bin lira arasında değişen ücretler alıyor. Ama bu fiyatlar yüzde 7 reyting barajına kadar geçerli.
Aynı anda ekranlarda yayınlanan çok sayıda diziyi kahve gibi ortak mekânlarda takip etme imkânı bulamayan izleyiciler o saatlerde evlerine kapanıyor. Bu durumdan da en çok kahveciler şikâyetçi oluyor. Akşamları kahveler herkesin farklı diziyi takip etme alışkanlığı nedeniyle boşalmaya başladı.
Sözü uzatmaya gerek yok. Yemekteyiz programı düşük maliyetine karşılık getirdiği yüksek reytingle şu sıralar tüm kanalların iştahını kabartmış durumda. Bu da televizyonların sıklıkla başvurduğu kolaycılıkla taklitlerinin hızla artmasına neden olacak. Reyting artsın diye de yarışmacılara birbirine girmeleri ve çekiştirmeleri önerileceğinden yozlaşma ibresinin katsayısı daha da yükselecek.
Televizyonların kamuoyunu adam gibi yönlendirme ve bilgilendirme fırsatı oluşturması varken yozlaşmanın önünü açacak işlere her geçen gün daha da sarılmaları bu ülkenin şanssızlıklarından biridir. Bakalım bu furya ne zaman duracak.

Prof Osman Özsoy